De Nederlandse energiesector maakt zich zorgen over de nieuwe regels, die in Brussel in de maak zijn, voor de handel op de grondstoffenmarkten. Dat zegt bestuursvoorzitter Gertjan Lankhorst van Gasterra, het bedrijf dat het Nederlandse aardgas verkoopt in opdracht van de Staat.

De bloeiende handel op energiebeurzen en -handelsplatformen, zoals het Nederlandse Title Transfer Facility (TTF), zou een deuk oplopen. Gasterra verkocht vorig jaar 11% meer gas. Die stijging is vooral toe te schrijven aan de toegenomen handel op de gasmarkt TTF.

De zorgen van Lankhorst worden gedeeld door Energie Nederland, de lobbyclub van energiebedrijven in Nederland. Deze bedrijven, waaronder Nuon en Eneco, kopen hun gas voor een steeds groter deel via TTF van onder meer Gasterra.

De Europese Commissie wil als gevolg van de krediet- en de voedselcrisis van 2008 strengere regels invoeren voor de grondstoffenhandel. Vooral Frankrijk is daar fel voorstander van. Het argument is dat deze licht gereguleerde markten speculanten aantrekken, die met hun handel de prijs van grondstoffen opdrijven.

De Franse eurocommissaris Michel Barnier van interne markt wil daarom boven op de bestaande regels voor de energiemarkten de Europese beleggingsrichtlijn Markets in Financial Instruments Directive, kortweg Mifid, opleggen aan partijen die in energie handelen. Komende maand wil Barnier de knoop doorhakken. Ook zouden de handelende partijen hun transacties moeten afwikkelen bij een centrale tegenpartij, een zogeheten clearingorganisatie, om een domino-effect van omvallende handelaren te voorkomen.

Volgens Lankhorst dreigt een 'overkill aan regulering'.

Mifid is bedoeld om concurrentie tussen beurzen te bevorderen en beleggers te beschermen. Daar kunt u toch niet tegen zijn?

'Het is goed dat er gekeken wordt naar de risico's. Het is tegenwoordig niet alleen meer fysieke handel. Wij leveren in toenemende mate ook aan banken en handelshuizen. Die maken afgeleide producten, waardoor gas steeds meer op een financieel product gaat lijken.'

'Het directoraat-generaal Energie heeft echter al regels. Ik maak mij zorgen over het feit dat Barnier het Mifid-stelsel van toepassing wil maken voor de energiemarkten. Dan wordt een energiebedrijf behandeld alsof het een bank is, met alle regels die daar zijn om systeemrisico's te voorkomen. Dat risico is volstrekt niet aan de orde. Energiebedrijven handelen over het algemeen om geleverd te krijgen. Je moet de handel niet duurder maken dan nodig is. Dan wordt de markt, net nu hij voorspoedig groeit, kapot gereguleerd.'

Wat zijn de directe kosten of andere nadelen voor Gasterra en andere marktpartijen?

'Met name in de fysieke spotmarkten zijn partijen vaak market-maker om de markten, die vaak nog nauwelijks liquide zijn, te helpen ontwikkelen. Voor deze partijen zou dit een reden kunnen zijn om in de toekomst deze market-makeractiviteit te heroverwegen, hetgeen de marktwerking negatief zou beïnvloeden.'

Wat betekent dat voor de Nederlandse gasrotondestrategie, het voornemen om het grootste doorvoerland van gas in Noordwest-Europa te worden?

'Het zou een klap zijn voor de betrouwbare en toegankelijke handelsplaats voor gas. Die is onderdeel van de gasrotondestrategie. Dus ook voor de gasrotonde is het negatief.'

Heeft u helemaal geen zorgen over speculanten?

'Ik kan hun rol op de gasmarkt nog niet waarnemen. De extra handel in 2010 was grotendeels voor fysieke levering.'

'Het is wel goed dat Brussel kijkt wat het kan doen om ervoor te zorgen dat speculanten er in de toekomst niet komen. Maar ik zie zo niet waar het risico zit.'

Wat heeft uw grootste aandeelhouder, de Staat, aan al die extra handel?

'We verdienen het geld voor producenten van gas. Dat is de Staat, maar dat zijn ook commerciële gasproducenten zoals Shell en GDF Suez. Zij verkopen het aan ons, wij verkopen het door. Zelf zijn we geen "profit centre".'

Komen de inkomsten van de Staat onder druk te staan door de dynamischer wordende markt?

'Ik denk dat het antwoord ja is. Je kunt zien dat de liberalisering leidt tot een efficiëntere mark. Dan gaan de marges omlaag. Dat komt ten goede aan de consumenten, maar gaat ten koste van de partijen in keten, ook de producenten.'

'Met meer regels voor energiehandel wordt de markt, net nu die voorspoedig groeit, kapot gereguleerd'