Verstand van economie en eventueel een talent voor geluk zijn ­eigenschappen die beleggers traditioneel goed staan. Maar voor speculanten op de Europese emissiemarkt is een neusje voor de Brusselse politiek minstens zo belangrijk. Deze week schoot de prijs van emissierechten ruim 30% de lucht in nadat de milieucommissie van het Europees Parlement overeenstemming had bereikt over de beperking van het aanbod.

De commissie stemde in grote meerderheid in met een voorstel om een ‘significante hoeveelheid’ uitstootrechten terug te nemen bij de volgende veiling in januari 2013. Het plan is erop gericht een hap te nemen uit het aanzienlijke overschot aan emissierechten dat het Europese handelssysteem voor de uitstoot van broeikasgassen (ETS) al maanden verlamt.

Het ETS, ontworpen om klimaatverandering tegen te gaan, koppelt een prijs aan de uitstoot van broeikasgassen en stelt een plafond aan de totale Europese emissie. De verleende uitstootrechten zijn verhandelbaar.

Al sinds de invoering van het handelssysteem is overaanbod een probleem. Maar sinds de economische activiteit is teruggevallen door de schuldencrisis, zitten bedrijven zo ruim in hun CO2-jasje dat de vraag naar uitstootrechten goeddeels is stilgevallen en de handel is opgedroogd. Het gevolg: een prijsdaling van zo’n 40% sinds de jaarwisseling. Vorige week kostte het recht op een ton (of duizend kilo) uitstoot van broeikasgas nog slechts € 6,86, waarmee de prijs het laagste punt bereikte sinds de invoering van het emissiehandelssysteem bijna zeven jaar geleden.

Maar is de ingestorte koers wel een probleem? Een lage prijs betekent immers dat de Europese broeikasdoelstelling gemakkelijk wordt gehaald. Isabelle Curien, emissiehandelanalist van Deutsche Bank en voor een aanscherping van het handelssysteem, wijst erop dat die redenering voor de lange termijn niet opgaat. ‘De lage prijzen van uitstootrechten leiden tot minder investeringen in duurzame technologie. Die is nodig om de geplande beperking van de uitstoot op de lange termijn waar te maken.’

Niet alleen politici en banken met een emissiehandeldesk zien graag dat Brussel zich met de emissiemarkt bemoeit om de prijs op te drijven en de handel weer op gang te brengen. Ook energiebedrijven die hebben geïnvesteerd in duurzame energie zien met leden ogen aan hoe afwachtender concurrenten profiteren van de uitzonderlijk goedkope uitstootrechten.

Ondanks de brede steun is het zeer de vraag of en zo ja, met hoeveel de EU het aanbod aan emissierechten per 2013 gaat terugschroeven. Een ‘significante hoeveelheid’ is een compromistekst die doet vermoeden dat partijen het niet eens konden worden over een bedrag. Daarbij komt dat het voorstel van de milieucommissie nog een lange weg moet afleggen door de Brusselse molen voordat het wetgeving mag heten. Met tussenkomst van de Commissie moeten uiteindelijk de lidstaten de plannen nog met een gekwalificeerde meerderheid goedkeuren, waarbij Polen geldt als de grootste tegenstander van marktinterventie.

Toch is Bas Eickhout, Europarlementariër voor GroenLinks en lid van de milieucommissie, positief gestemd. ‘Iedereen herkent nu dat we iets moeten doen aan de lage prijs voor emissierechten. De standpunten van lidstaten Duitsland en Frankrijk zijn nog onbekend, maar de Duitsers hebben een scherpe nationale CO2-doelstelling die ze moeten halen en die in gevaar komt met de extreem goedkope uitstootrechten.’

Met een schuldencrisis die de vraag naar emissierechten in 2012 blijft drukken, zal de prijs volgend jaar vermoedelijk vooral reageren op nieuws uit Brussel. En de schommelingen kunnen heftig zijn, zoals deze week is gebleken.

Energiebedrijven die hebben geïnvesteerd in duurzame energie zien hoe concurrenten profiteren van goedkope uitstootrechten